پیرحاجات، جشن پیدایش آتش

پیرحاجات، جشن پیدایش آتش

سده جشن مهربانی و مهراندیشی، بزرگترین جشن‌ آتش، از کهن‌ترین آیین‌های شناخته شده در ایران باستان است. این جشن به یاد آورنده اهمیت نور، آتش و انرژی است. چنانکه از کتاب‌ها و اسناد تاریخی برمیآید جشن سده جنبه دینی نداشته و داستان‌های مربوط به آن غیردینی است و جشنی کهن و ملی بشمار میآید.

وارث حقیقی جشن سده نه تنها ایرانیان، بلکه میراثی است جاودان، که در بسیاری از کشورهای همسایه نیز آنرا گرامی میدارند.

جشن سده ۵۰ روز مانده به نوروز و ۱۰۰ روز مانده به برداشت گندم و جو برگزار می‌شود.

شامگاه نهم بهمن ماه اهالی روستای پیرحاجات همانند سایر مهربانان و مهراندیشان ایران زمین، گرمابخش محفلی میشوند و به پاس شکرگزاری از نعمت های ایزد دانا و دعای نزول باران و با آمدن خیر و برکت به خانه های مهرورزان در پشت بام ها و گاه بر بلندای کوه، گرداگرد آتشی جهان افروز می نشینند و پایکوبی میکنند، ساز و دهل میزنند و آواز کله کوهی سر میدهند و گاهی شاهنامه خوانی میکنند.

اهالی روستا زن و مرد، پیر و جوان، از روزها قبل به بیابان های اطراف رفته و بوته های خشک، در گویش محلی (سِو) را جمع آوری کرده و آنرا به پشت بام منازل خود منتقل میکنند تا همانند سالیان دور، خود را برای برگزاری یک جشن کهن و باشکوه دیگر آماده کنند.
با نزدیک شدن غروب آفتاب اهالی روستا به پشت بام رفته، در کنار محفل گرم خانواده و آشنایان، گرداگرد بوته های (سِو) جمع آوری شده می نشینند و با نام و یاد خدای ایزد دانا و با آرزوی سالی پربرکت آتش برافروخته، تا شعله های آتش، روشنایی و گرما بخش زندگی عزیزان و مردم این سرزمین باشد.

حین مراسم با حلقه زدن بدور آتش فریاد《 سَدَه سَدَه صَد به غَلَه ، پنجاه روزِ دِگَه به نوروزَ 》سر میدهند که حکایت از رفتن سرمای زمستان و بیدار شدن درختان است.
در حاشیه این جشن جوانان توپ های پارچه ای نخی که از قبل تهیه شده را آتش زده و به آسمان پرتاب میکنند و با پریدن از روی شعله های آتش شادی خود را ابراز میدارند. در طول مراسم با انواع شیرینی و غذاهای رنگارنگ از یکدیگر پذیرایی میکنند.
در این شب زوج های جوان طی مراسمی هدایای ناقابل، که بنام سَدَه گی معروف است را برای ابراز عشق و علاقه به همسر آینده خود تقدیم میدارند.

عکاس: خانم اعظم لطفی فاطمی

http://pirhajat.ir

✍رامین بورنگ